Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm İSG Rehberi
Atık sektöründe çalışan, içeriğini bilmediği bir malzemeyle temas eder; riskin öngörülemez olması bu alanın tanımlayıcı özelliğidir. Kesici atık, biyolojik etken ve kimyasal kalıntı aynı torbadan çıkabilir. Ayrıca toplama araçlarının trafikte ve yaya yoğun alanlarda çalışması, sektörün ikinci büyük risk kaynağıdır.
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde atık toplama, ayrıştırma, geri kazanım ve arıtma kapsamında 17 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 37.00.01Kanalizasyon (kanalizasyon atıklarının uzaklaştırılması ve arıtılması, kanalizasyon sistemlerinin ve atık su arıtma tesislerinin işletimi, foseptik çukurların ve havuzların boşaltılması ve temizlenmesi, seyyar tuvalet faaliyetleri vb.)Çok Tehlikeli
- 38.12.01Tehlikeli atıkların toplanmasıÇok Tehlikeli
- 38.21.02Gemi ve yüzer yapıların hurdalarının materyallerinin geri kazanımı amacıyla parçalara ayrılması (sökülmesi)Çok Tehlikeli
- 38.21.03Hurdaların geri kazanım amacıyla parçalara ayrılması (otomobil, bilgisayar, televizyon vb. donanımlar) (gemiler ve yüzer yapılar ile satmak için kullanılabilir parçalar oluşturmak amacıyla sökme hariç)Çok Tehlikeli
- 38.11.01Tehlikesiz atıkların toplanması (çöpler, geri dönüştürülebilir maddeler, tekstil atıkları, vb.) (inşaat ve yıkım atıkları, çalı, çırpı, moloz gibi enkazlar hariç)Tehlikeli
- 38.11.02İnşaat ve yıkım atıklarının, çalı, çırpı, moloz gibi enkazların toplanması ve kaldırılmasıTehlikeli
- 38.11.03Tehlikesiz atık transfer istasyonlarının işletilmesiTehlikeli
- 38.32.03Tehlikesiz atıkların düzenli veya kalıcı olarak depolanmasıTehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm alanında tipik tehlikeler
Kesici ve delici atık
Cam, metal ve tıbbi atıkla yaralanma.
Biyolojik etkenler
Organik atıkta bakteri ve mantar maruziyeti.
Kimyasal kalıntı
Bilinmeyen içerikli varil ve bidonlarla temas.
Araç ve trafik
Toplama aracı arkasında çalışma; geri manevrada ezilme.
Ayrıştırma bandı
Konveyör ve pres makinesine kaptırma.
Kapalı alan ve gaz
Arıtma havuzu ve depolama alanında zehirli gaz.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm için hazır risk analizi örnekleri
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm alanında 17 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 13'i çok tehlikeli, 4'i tehlikeli ve 0'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Çok Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Kesici ve delici atık, Biyolojik etkenler, Kimyasal kalıntı, Araç ve trafik, Ayrıştırma bandı, Kapalı alan ve gaz. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.