Madencilik ve Taş Ocakçılığı İSG Rehberi
Madencilik, tehlike sınıfı listesinde neredeyse tamamı çok tehlikeli olarak sınıflandırılan ender alanlardan biridir. Yeraltında göçük, gaz ve havalandırma; yer üstünde patlatma, devrilme ve toz belirleyicidir. Silis tozuna bağlı meslek hastalıkları, etkisi yıllar sonra ortaya çıktığı için ölçüm ve sağlık gözetimi kayıtları bu sektörde ayrıca kritiktir.
Madencilik ve Taş Ocakçılığı sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde maden ocağı, taş ocağı, mermer ve sondaj faaliyetleri kapsamında 45 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 05.10.00Taş kömürü madenciliğiÇok Tehlikeli
- 05.20.00Linyit madenciliğiÇok Tehlikeli
- 06.10.01Ham petrol çıkarımıÇok Tehlikeli
- 06.20.01Doğal gaz çıkarımıÇok Tehlikeli
- 08.93.02Deniz, göl ve kaynak tuzu üretimi (tuzun yemeklik tuza dönüştürülmesi hariç)Tehlikeli
- 09.90.01Madencilik ve taş ocakçılığını destekleyici diğer hizmet faaliyetleri (test amaçlı sondaj faaliyetleri ile petrol ve doğalgaz için yapılanlar hariç)Tehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
Madencilik ve Taş Ocakçılığı alanında tipik tehlikeler
Göçük ve tahkimat
Yeraltı galeri ve ocak aynasında çökme.
Gaz ve havalandırma
Metan birikmesi, oksijen yetersizliği ve zehirli gaz.
Patlatma
Patlayıcı depolama, ateşleme ve kaya fırlaması.
Silis tozu
Kesme ve kırma işlemlerinde solunabilir toz; pnömokonyoz riski.
Ağır iş makinesi
Kamyon, ekskavatör ve dozer manevrasında çarpma-devrilme.
Gürültü ve titreşim
Delici ve kırıcı ekipmanla sürekli maruziyet.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
Madencilik ve Taş Ocakçılığı için hazır risk analizi örnekleri
Madencilik ve Taş Ocakçılığı işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
Madencilik ve Taş Ocakçılığı sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
Madencilik ve Taş Ocakçılığı alanında 45 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 43'i çok tehlikeli, 2'i tehlikeli ve 0'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Çok Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Madencilik ve Taş Ocakçılığı işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
Madencilik ve Taş Ocakçılığı sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Göçük ve tahkimat, Gaz ve havalandırma, Patlatma, Silis tozu, Ağır iş makinesi, Gürültü ve titreşim. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.