Perakende ve Mağazacılık İSG Rehberi
Perakende, az tehlikeli sınıfın ağır bastığı ama yükümlülüğün ortadan kalkmadığı tipik bir alandır. Kazalar genellikle depo ve raf arkasında yaşanır: yüksek raftan malzeme indirme, transpalet çarpması, kayma. Vardiyalı ve genç çalışan yoğunluğu, işe başlama eğitiminin bu sektörde ayrıca titiz yürütülmesini gerektirir.
Perakende ve Mağazacılık sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde market, mağaza ve perakende satış noktaları kapsamında 177 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 47.30.01Motorlu kara taşıtı ve motosiklet yakıtının perakende ticaretiÇok Tehlikeli
- 47.78.10Evlerde kullanılan tüpgaz perakende ticaretiÇok Tehlikeli
- 47.22.05Et perakende ticaretiTehlikeli
- 47.22.06Sakatat perakende ticaretiTehlikeli
- 47.52.01Çimento, alçı, harç, kireç, tuğla, kiremit, briket, taş, kum, çakıl vb. inşaat malzemeleri perakende ticaretiTehlikeli
- 47.52.03Boya, vernik, lak, solvent vb. ürünlerin perakende ticaretiTehlikeli
- 47.11.01Bakkal ve marketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret)Az Tehlikeli
- 47.11.02Süpermarket ve hipermarketlerde yapılan perakende ticaret (gıda, içecek veya tütün ağırlıklı perakende ticaret)Az Tehlikeli
- 47.11.03Tezgahlar ve pazar yerleri vasıtasıyla diğer gıda ürünleri (bal, un, tahıl, pirinç, bakliyat vb. dahil) perakende ticareti (seyyar satıcılar hariç)Az Tehlikeli
- 47.11.04Seyyar olarak ve motorlu araçlarla gıda ürünleri ve içeceklerin (alkollü içecekler hariç) perakende ticaretiAz Tehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
Perakende ve Mağazacılık alanında tipik tehlikeler
Raf ve istif
Yüksek raftan indirme, raf devrilmesi ve malzeme düşmesi.
Transpalet ve forklift
Depo ve reyon arası taşımada çarpma-ezilme.
Kayma ve düşme
Islak zemin, dökülen ürün ve kablo.
Manuel taşıma
Ağır koli kaldırmada bel zorlanması.
Kesik
Koli açma bıçağı ve kırılan cam ambalaj.
Soğuk reyon
Soğuk hava deposunda çalışma ve mahsur kalma.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
Perakende ve Mağazacılık için hazır risk analizi örnekleri
Perakende ve Mağazacılık işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
Perakende ve Mağazacılık sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
Perakende ve Mağazacılık alanında 177 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 2'i çok tehlikeli, 14'i tehlikeli ve 161'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Az Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Perakende ve Mağazacılık işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
Perakende ve Mağazacılık sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Raf ve istif, Transpalet ve forklift, Kayma ve düşme, Manuel taşıma, Kesik, Soğuk reyon. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.