Gıda ve İçecek Üretimi İSG Rehberi
Gıda üretiminde iş güvenliği ile gıda güvenliği sık sık birbirine karıştırılır; oysa ikisi ayrı yükümlülüklerdir. Hijyen denetimini geçen bir tesis, çalışan güvenliği açısından hâlâ eksik olabilir. Bu alanda riskler ıslak zemin, kesici makineler, sıcak fırın yüzeyleri ve soğuk hava depolarında yoğunlaşır.
Gıda ve İçecek Üretimi sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde gıda işleme, fırın, süt ve içecek imalatı kapsamında 104 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 11.01.01Damıtılmış alkollü içeceklerin imalatı (viski, brendi, cin, likör, rakı, votka, kanyak vb.)Çok Tehlikeli
- 11.01.02Damıtılmış alkollü içeceklerle karıştırılmış içki imalatıÇok Tehlikeli
- 11.01.03Etil alkol üretimi (doğal özellikleri değiştirilmemiş/tağyir edilmemiş, alkol derecesi <%80)Çok Tehlikeli
- 10.11.01Etin işlenmesi ve saklanması (mezbahacılık) (kümes hayvanlarının eti hariç)Tehlikeli
- 10.12.01Kümes hayvanları etlerinin üretimi (taze veya dondurulmuş) (yenilebilir sakatatları dahil)Tehlikeli
- 10.12.02Kümes hayvanlarının kesilmesi, temizlenmesi veya paketlenmesi işi ile uğraşan mezbahaların faaliyetleriTehlikeli
- 10.12.03Kümes hayvanlarının yağlarının sofra yağına çevrilmesiTehlikeli
- 10.32.01Katkısız sebze ve meyve suları imalatıAz Tehlikeli
- 10.32.02Konsantre meyve ve sebze suyu imalatıAz Tehlikeli
- 10.39.02Kavrulmuş, tuzlanmış vb. şekilde işlem görmüş sert kabuklu yemişler ile bu meyvelerin püre ve ezmelerinin imalatı (pişirilerek yapılanlar)Az Tehlikeli
- 10.39.03Meyve ve sebzelerden jöle, pekmez, marmelat, reçel vb. imalatı (pestil imalatı dahil)Az Tehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
Gıda ve İçecek Üretimi alanında tipik tehlikeler
Kaygan ve ıslak zemin
Yıkama alanları ve üretim hattı çevresinde kayma-düşme.
Kesici ve doğrayıcı makineler
Kıyma makinesi, dilimleyici ve karıştırıcıda uzuv kaptırma.
Sıcak yüzey ve buhar
Fırın, kazan ve pişirme hattında yanık ve haşlanma.
Soğuk hava deposu
Düşük sıcaklıkta uzun çalışma ve içeride mahsur kalma.
Un ve toz patlaması
Değirmen ve fırınlarda organik toz birikimiyle patlayıcı ortam.
Tekrarlayan hareket
Paketleme hattında ergonomik zorlanma ve kas-iskelet rahatsızlıkları.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
Gıda ve İçecek Üretimi için hazır risk analizi örnekleri
Gıda ve İçecek Üretimi işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
Gıda ve İçecek Üretimi sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
Gıda ve İçecek Üretimi alanında 104 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 3'i çok tehlikeli, 60'i tehlikeli ve 41'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Gıda ve İçecek Üretimi işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
Gıda ve İçecek Üretimi sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Kaygan ve ıslak zemin, Kesici ve doğrayıcı makineler, Sıcak yüzey ve buhar, Soğuk hava deposu, Un ve toz patlaması, Tekrarlayan hareket. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.