İnşaat ve Şantiye İSG Rehberi
İnşaat, Türkiye'de ölümlü iş kazalarının en yoğun görüldüğü alandır ve mevzuat bu sektöre ayrı bir ağırlık verir. Şantiyede tehlike sabit değildir: aynı alan kazı aşamasında farklı, kaba yapı aşamasında farklı, ince işlerde bambaşka riskler taşır. Bu yüzden inşaatta risk değerlendirmesi bir kez yapılıp dosyalanan bir belge değil, iş ilerledikçe güncellenen canlı bir kayıttır.
İnşaat ve Şantiye sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde şantiye, yapı işleri ve özel inşaat faaliyetleri kapsamında 72 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 41.00.01İkamet amaçlı binaların inşaatı (ahşap binaların inşaatı hariç)Çok Tehlikeli
- 41.00.02İkamet amaçlı olmayan binaların inşaatıÇok Tehlikeli
- 41.00.03Mevcut ikamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların yeniden düzenlenmesi veya yenilenmesi (büyük çaplı revizyon) (tarihi yapıların restorasyonu hariç)Çok Tehlikeli
- 41.00.04İkamet amaçlı ahşap binaların inşaatıÇok Tehlikeli
- 42.99.05Yüzme havuzlarının inşaatı (prefabrik olanlar hariç)Tehlikeli
- 43.32.01Hazır mutfaklar, mutfak tezgahları, gömme dolaplar, iç merdivenler ile ince tahta, lambri ve benzerlerinin montajı işleriTehlikeli
- 43.32.02Herhangi bir malzemeden yapılan kapı ve pencere kasaları, kapılar (zırhlı kapılar dahil, otomatik ve döner kapılar hariç), pencereler, kepenkler, panjurlar, garaj kapıları ve benzerlerinin montajıTehlikeli
- 43.32.03Seyyar bölme ve metal yapı üzerine asma tavan montaj işleri ile diğer doğrama tesisatı işleriTehlikeli
- 43.60.00Özel inşaat hizmetleri için aracılık hizmeti faaliyetleriAz Tehlikeli
- 43.99.04Vinç ve benzeri diğer inşaat ekipmanlarının operatörü ile birlikte kiralanması (özel bir inşaat çeşidinde yer almayan)Az Tehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
İnşaat ve Şantiye alanında tipik tehlikeler
Yüksekten düşme
İskele, platform, döşeme boşluğu ve çatı kenarı; inşaatta ölümlü kazaların başlıca sebebi.
Malzeme ve cisim düşmesi
Üst katlardan düşen alet ve malzeme; koruma ağı ve baret disiplini gerektirir.
Kazı ve göçük
Şev açısı, iksa ve zemin etüdü eksikliğinde göçük riski.
İş makineleri ve vinç
Ekskavatör, kule vinç ve forklift manevra alanında ezilme ve çarpma.
Elektrik
Geçici tesisat, ıslak zemin ve havai hat yakınlığı.
Toz ve gürültü
Kırım-yıkım işlerinde silis tozu ve sürekli yüksek gürültü maruziyeti.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
İnşaat ve Şantiye için hazır risk analizi örnekleri
İnşaat ve Şantiye işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
İnşaat ve Şantiye sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
İnşaat ve Şantiye alanında 72 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 60'i çok tehlikeli, 10'i tehlikeli ve 2'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Çok Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
İnşaat ve Şantiye işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
İnşaat ve Şantiye sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Yüksekten düşme, Malzeme ve cisim düşmesi, Kazı ve göçük, İş makineleri ve vinç, Elektrik, Toz ve gürültü. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.