Kimya, Plastik ve Kauçuk İSG Rehberi
Kimya ve plastik üretiminde risk değerlendirmesi, malzeme güvenlik bilgi formlarından (MSDS) beslenmediği sürece eksik kalır. Bu alanda tehlike çoğu zaman görünmez: buhar, gaz ve statik elektrik. Patlayıcı ortam oluşabilecek işletmelerde patlamadan korunma dokümanı ayrı bir yükümlülüktür ve risk değerlendirmesiyle birlikte ele alınır.
Kimya, Plastik ve Kauçuk sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde kimyasal madde, plastik ve kauçuk ürün imalatı kapsamında 97 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 20.11.01Sanayi gazları imalatıÇok Tehlikeli
- 20.12.01Boya maddeleri ve pigment imalatı (birincil formda veya konsantre olarak herhangi bir kaynaktan) (hazır boyalar hariç)Çok Tehlikeli
- 20.12.02Tabaklama ekstreleri, bitkisel kökenli; tanenler ve tuzları, eterleri, esterleri ve diğer türevleri; bitkisel veya hayvansal kökenli renklendirme maddelerinin imalatıÇok Tehlikeli
- 20.13.02Metalik halojenler, hipokloritler, kloratlar ve perkloratların imalatı (çamaşır suyu dahil)Çok Tehlikeli
- 20.20.16Doğal dezenfektan imalatıTehlikeli
- 20.41.01Kapalı alanlar için kokulu müstahzarlar ve koku gidericiler ile suni mumların imalatı (kişisel kullanım için olanlar hariç)Tehlikeli
- 20.41.03Ham gliserin (gliserol) imalatıTehlikeli
- 20.41.04Sabun, yıkama ve temizleme müstahzarları (deterjanlar) ile sabun olarak kullanılan müstahzarlar imalatı (kişisel bakım için olanlar ile ovalama toz ve kremleri hariç)Tehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
Kimya, Plastik ve Kauçuk alanında tipik tehlikeler
Kimyasal maruziyet
Solunum, cilt teması ve göz sıçraması; MSDS'e göre önlem.
Patlayıcı ortam
Çözücü buharı ve toz; statik elektrik kaynaklı tutuşma.
Sıcak eriyik ve kalıp
Enjeksiyon ve ekstrüzyon makinelerinde yanık.
Makine sıkışması
Kalıp kapanma bölgesinde el ve kol sıkışması.
Kapalı alan çalışması
Tank ve reaktör içi temizlik; oksijen yetersizliği.
Atık ve döküntü
Kimyasal dökülmesinde müdahale ve bertaraf.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
Kimya, Plastik ve Kauçuk için hazır risk analizi örnekleri
Kimya, Plastik ve Kauçuk işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
Kimya, Plastik ve Kauçuk sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
Kimya, Plastik ve Kauçuk alanında 97 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 50'i çok tehlikeli, 47'i tehlikeli ve 0'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Çok Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Kimya, Plastik ve Kauçuk işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
Kimya, Plastik ve Kauçuk sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Kimyasal maruziyet, Patlayıcı ortam, Sıcak eriyik ve kalıp, Makine sıkışması, Kapalı alan çalışması, Atık ve döküntü. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.