Metal ve Makine İmalatı İSG Rehberi
Metal sektöründe riskler makinenin kendisinde yoğunlaşır: dönen ve kesen parçalar, sıcak yüzeyler, kaynak ışını ve dumanı. Bu alanda risk değerlendirmesinin gücü, tehlikeyi makine bazında ele alıp koruyucuların gerçekten yerinde olup olmadığını kayıt altına almasından gelir. Ayrıca kaynak dumanı ve metal tozu, etkisi yıllar sonra çıkan meslek hastalıklarının başlıca kaynağıdır.
Metal ve Makine İmalatı sektöründe tehlike sınıfı dağılımı
Resmî tehlike sınıfları listesinde metal işleme, döküm, kaynak ve makine imalatı kapsamında 198 faaliyet kodu yer alıyor. Bu kodların sınıflara dağılımı aşağıdaki gibi:
Kaynak: İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği EK-1 (NACE Rev.2.1 Ver.3). Sektör adı tek başına tehlike sınıfı belirlemez; sınıf işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Bu sektördeki faaliyet kodları ve sınıfları
- 24.10.01Ham çelik üretilmesiÇok Tehlikeli
- 24.10.02Çelikten açık profil imalatı (sıcak haddeleme, sıcak çekme veya kalıptan çekme işlemlerinden daha ileri işlem görmemiş)Çok Tehlikeli
- 24.10.03Demir ve çelikten sıcak veya soğuk çekilmiş yassı hadde ürünleri imalatı (demir veya çelik alaşımlı levha, şerit, sac, teneke sac, vb. dahil)Çok Tehlikeli
- 24.10.05Sıcak haddelenmiş demir veya çelikten bar ve çubukların üretilmesi (inşaat demiri dahil)Çok Tehlikeli
- 24.20.10Çelikten/demirden yapılmış tüp, boru, içi boş profiller ve ilgili bağlantı parçalarının imalatı (soğuk çekilmiş veya soğuk haddelenmiş)Tehlikeli
- 24.31.01Barların soğuk çekilmesiTehlikeli
- 24.32.01Dar şeritlerin soğuk haddelenmesiTehlikeli
- 24.33.01Soğuk şekillendirme veya katlamaTehlikeli
Kendi kodunuzu tehlike sınıfı sorgulama sayfasından arayabilirsiniz.
Metal ve Makine İmalatı alanında tipik tehlikeler
Makine koruyucusuz çalışma
Pres, torna, freze ve testerede el ve parmak kaptırma.
Kaynak dumanı ve ışını
Solunum yoluyla metal dumanı maruziyeti; göz için ark ışını.
Sıcak yüzey ve erimiş metal
Döküm ve ısıl işlemde yanık ve sıçrama.
Gürültü
Sac şekillendirme ve pres hatlarında sürekli yüksek gürültü.
Kaldırma ve taşıma
Vinç, sapan ve forklift ile ağır parça taşımada ezilme.
Talaş ve kesici atık
Keskin kenarlı parça ve talaşla kesik yaralanmaları.
Tehlike sınıfına göre yükümlülükler
| Yükümlülük | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
|---|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yenileme | 6 yılda bir | 4 yılda bir | 2 yılda bir |
| Temel İSG eğitimi | 8 ders saati | 12 ders saati | 16 ders saati |
| Eğitim tekrarı | 3 yılda bir | 2 yılda bir | 1 yılda bir |
İşe başlama eğitimi
Çırak ve stajyerler dâhil TÜM çalışanlar, fiilen çalışmaya başlamadan önce en az 2 saatlik işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze verilir; süresi temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla özlük dosyasında saklanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 7
Temel eğitimin tamamlanma süresi
Temel eğitim, çalışanın işe başlamasından itibaren her hâlükârda 3 aydan geç olmamak üzere tamamlanır.
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — Madde 8
Metal ve Makine İmalatı için hazır risk analizi örnekleri
Metal ve Makine İmalatı işletmeniz için risk analizi
Hazır şablonlar her işyerine birebir uymaz. Codernity İSG Asistanı ile saha fotoğrafı yükleyerek veya konu yazarak işyerinize özel risk denetimi raporunu saniyeler içinde üretin; personel ve evrak takibini de aynı panelden yönetin. Başlangıç paketi ücretsiz.
İSG Asistanı'nı inceleyinSık sorulan sorular
Metal ve Makine İmalatı sektörü hangi tehlike sınıfına girer?
Metal ve Makine İmalatı alanında 198 NACE faaliyet kodu bulunur; bunların 48'i çok tehlikeli, 150'i tehlikeli ve 0'i az tehlikeli sınıftadır. Ağırlıklı sınıf Tehlikeli'dir. Tek bir sektör adı tehlike sınıfı belirlemez; sınıf, işyerinin kendi NACE koduna göre saptanır.
Metal ve Makine İmalatı işletmesinde risk analizi kaç yılda bir yenilenir?
Süre tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12). İş kazası, ramak kala olay veya işyerinde değişiklik hâlinde süre beklenmez.
Metal ve Makine İmalatı sektöründe en sık karşılaşılan tehlikeler nelerdir?
Makine koruyucusuz çalışma, Kaynak dumanı ve ışını, Sıcak yüzey ve erimiş metal, Gürültü, Kaldırma ve taşıma, Talaş ve kesici atık. Bu başlıklar işyerinize özgü risk değerlendirmesinde birebir değerlendirilmelidir.
Küçük bir işletmeyim, yine de risk analizi yaptırmak zorunda mıyım?
Evet. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bütün işyerleri için risk değerlendirmesi zorunludur; çalışan sayısı ve tehlike sınıfı yalnızca sürelerle ilgilidir, muafiyet sağlamaz.
Diğer sektörler
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — NACE Rev.2.1 Ver.3 (Değişik:RG-13/3/2025-32840)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Mevzuat No 16925
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik — RG 2/4/2026 – 33212 (Mevzuat No 45087)
Bu sayfadaki bilgiler yürürlükteki mevzuattan derlenmiştir ve bilgilendirme amaçlıdır. Nihai sorumluluk işverendedir; işyerinize özgü değerlendirme için görevlendirdiğiniz iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine danışın.